Sáng ngày 21/10, tại Trường THPT Sơn Trà (TP. Đà Nẵng), Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng đã tổ chức buổi tập huấn dành cho gần 80 cán bộ quản lý, giáo viên và đại diện các trường học trên địa bàn. Trung tâm Nghiên cứu Xây dựng Năng lực Thích ứng (CAB Việt Nam) được mời tham gia với vai trò tập huấn viên, phụ trách chuyên đề “Giảm rác trong trường học.”
Hướng đến mô hình “Trường học giảm rác nhựa có sự tham gia”
Sau phần trình bày về Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 của bà Nguyễn Hoàng Yến – Chi cục trưởng, Cục Bảo vệ Môi trường, là phần tham luận của bốn trường: Mầm non Vành Khuyên, Tiểu học số 1 Hòa Tiến, THCS Nguyễn Thị Minh Khai và THPT Sơn Trà. Đây là những trường đã được CAB hướng dẫn triển khai mô hình “Giảm rác nhựa” trong giai đoạn 2023–2025.
Các trường chia sẻ nhiều kinh nghiệm trong hoạt động truyền thông, lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào giảng dạy và triển khai các giải pháp giảm rác cụ thể, dễ áp dụng.
Giảm rác bền vững – Bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi
Trong phần tập huấn của mình, bà Nguyễn Thúy Nga, Phó Giám đốc CAB Việt Nam, đã giới thiệu các mô hình giảm rác trong trường học được các tổ chức quốc tế giới thiệu và thí điểm tại Đà Nẵng trong bốn năm qua.
Theo bà Nga, sau bốn năm làm việc trực tiếp với hơn 30 trường học để hướng dẫn tổ chức thực hiện các mô hình, cùng với việc tiếp cận hơn 100 trường thông qua các hoạt động truyền thông, “giảm rác nhựa bền vững chỉ có thể đạt được khi có sự tham gia tích cực không chỉ của học sinh mà còn của Ban giám hiệu, giáo viên, nhân viên và phụ huynh.”
Bà nhấn mạnh rằng việc xây dựng một chương trình giảm rác nhựa trong trường học cần được thực hiện theo hướng “thay đổi từ nhận thức đến hành vi” của tất cả các bên liên quan.
Ngoài ra, để giúp học sinh giảm phát sinh rác nhựa, nhà trường cần hội đủ ba yếu tố: 1) Cung cấp kiến thức và kỹ thuật phù hợp; 2) Ban hành các quy định cụ thể, khả thi; 3) Đảm bảo các điều kiện cơ sở vật chất cần thiết – sẵn có hoặc dễ trang bị.
Trong buổi tập huấn, các vấn đề liên quan đến việc triển khai giảm rác trong trường học một cách khả thi và hiệu quả được các thầy cô và tập huấn viên trao đổi cởi mở.
Tiếng nói từ các trường học – Giảm rác tại nguồn thay vì phát sinh rác rồi thu hồi để tái chế
Tại phần thảo luận, cô Quỳnh Anh, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Sơn Trà, cho rằng mô hình giảm sử dụng nhựa dùng một lần (SUPs) có sự tham gia là cách tiếp cận hiệu quả nhất. Theo cô, “dễ không đi đôi với hay; nhiều mô hình chỉ dừng lại ở tuyên truyền, trong khi chỉ có hành động thực tế mới tạo ra thay đổi.”
Đại diện THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm đề xuất tăng cường truyền thông có sự tham gia, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, tổ chức các cuộc thi giảm rác và thành lập câu lạc bộ môi trường để học sinh, phụ huynh và nhà trường cùng hành động.
Đại diện Trường Tiểu học Phan Đăng Lưu nhấn mạnh vai trò “thân giáo” của giáo viên: “Giáo viên cần có kiến thức về môi trường và dùng chính hành động của mình để lan tỏa đến học sinh. Việc thay đổi thói quen không dễ, nên cần đầu tư bền bỉ và có chiều sâu thay vì chạy theo phong trào.”
Lan tỏa tinh thần hành động vì trường học không rác nhựa
Buổi tập huấn không chỉ cung cấp kiến thức và cách thực hiện, mà còn lan tỏa tinh thần “Giảm phát sinh rác nhựa có sự tham gia.” Sở Giáo dục và Đào tạo đặt niềm tin vào các trường học trong việc thực hiện các chương trình giảm rác nhựa bền vững, không dừng lại ở phong trào, góp phần xây dựng môi trường học tập không rác thải, sạch, xanh và đẹp.
Cùng với việc thực thi Luật Bảo vệ môi trường, CAB Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các trường học muốn thực hiện “Giảm rác nhựa trong trường học.” Trước mắt, với sự hỗ trợ của Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương Việt Nam (PE Việt Nam), CAB sẽ hỗ trợ 18 trường mầm non nhân rộng mô hình “Trường mầm non không rác nhựa” tại Đà Nẵng trong giai đoạn 2025-2026.
